NIEUWSBRIEF ARBEIDS- & ORGANISATIEPSYCHOLOGIE
Jaargang 3 - nr. 4 - september 2005
Hoe organisaties omgaan met psychisch ziekteverzuim en reďntegratie van medewerkers. Het kan beter
Door Cora Reijerse
In mijn werk als loopbaanbegeleider en coach zie ik geregeld hoe organisaties omgaan met mensen die overspannen dreigen te raken en er niet in slagen dit te voorkomen. Ook het reďntegreren van medewerkers die weer aan het werk willen gaan na een periode van overspannenheid, is een lastige taak voor een organisatie. Hoewel veel organisaties hier op een deskundige en toegewijde, menselijke manier mee omgaan, denk ik dat het ook vaak beter kan.
Dreigende overbelasting en uitval van mensen wordt vaak niet herkend. Zeker in de sectoren waarin een sterk taakgerichte stijl van leidinggeven de boventoon voert hebben managers en ook P&O’ers niet snel in de gaten dat medewerkers de werkdruk niet meer aan kunnen. Nu is het vaak moeilijk om aan iemand die zich beheerst en rustig gedraagt te zien wat er allemaal in zijn hoofd omgaat –managers hoeven geen helderzienden te zijn. Maar ook als de medewerker er met zijn manager over wil praten, wordt zijn probleem niet altijd serieus genomen.
Een middenmanager in een ict-organisatie vertelt zijn leidinggevende dat hij te veel werk heeft, al langere tijd, en het gevoel heeft dat hij het niet meer redt en zijn werkdruk niet onder controle krijgt. De reactie die hij krijgt op zijn hulpkreet komt erop neer dat hij in het weekend maar even goed uit moet rusten, dat iedereen het de laatste tijd erg druk heeft en hij geen uitzondering vormt. De middenmanager voelt zich niet serieus genomen, maar past zich aan de verwachtingen van zijn leidinggevende aan en zegt dat hij wel zal proberen om zijn werkzaamheden nog beter te organiseren en zijn zaken op orde te krijgen. Drie weken later zit hij ziek thuis. Hij heeft het niet gered en is te lang doorgegaan met zich aanpassen. De leidinggevende dacht er goed aan te doen om deze middenmanager een hart onder de riem te steken en te stimuleren zelf zijn problemen de baas te worden.
In organisaties met een sterk taakgerichte, macho-achtige cultuur heeft men er vaak moeite mee om met onvermogen en zwakte van anderen en zichzelf om te gaan. Signalen die mensen geven, worden niet herkend. 'Hij zegt dat het hem misschien wel te veel gaat worden, maar hij functioneert best goed, het zal wel los lopen’, is dan meestal de gedachte. De psycholoog kan een belangrijke bijdrage leveren door aan het management en P&O workshops en cursussen te geven over de preventie van ziekteverzuim en het reďntegratieproces.
Wanneer mensen gaan reďntegreren, vraagt dat van de organisatie een goede inschatting van de belastbaarheid van de persoon op het moment dat hij zijn rentree maakt. Ook is er een visie nodig op de wijze waarop de terugkerende zijn krachten verder kan ontwikkelen, zodat hij weer op een volwaardige manier aan het arbeidsproces kan deelnemen. Het is vaak een weg met kuilen en hobbels, omdat de terugkerende zichzelf overschat of onderschat. Het management wordt vaak ongeduldig. 'Komt dit ooit nog wel goed, hoe lang gaat dit nog duren?' Of de terugkerende wordt onvoldoende kritisch benaderd wanneer deze meteen zijn oude functie weer volledig op zich wil nemen. Hij is nu immers 'beter'.
Een overwerkte hrm-officer wilde weer aan het werk en kreeg van haar manager volledig de vrije hand. 'Zeg maar wat je wil en nodig hebt, je zal het zelf wel het beste weten.' Ze startte meteen weer met haar hectische baan en was binnen een maand opnieuw uitgeput. Vervolgens heeft ze zelf tijdelijk een andere plaats in de organisatie gevonden waar ze zich met een project kon bezighouden. Haar reďntegratie verloopt nu volgens plan.
Het is belangrijk om een reďntegrant goed te begeleiden en om planmatig de werkbelasting op te voeren wanneer de draagkracht van de persoon dat toelaat. Ook is het belangrijk om de terugkerende te ondersteunen bij het beantwoorden van vragen over zijn geschiktheid en ambitie voor de functie die hem te veel geworden was. De psycholoog kan hieraan een belangrijke bijdrage leveren door standaard zitting te nemen in het sociaal medisch team.
De aanpak van verzuim en reďntegratie kan beter. Er ligt veel zinvol werk te wachten op psychologen. Dit geldt in het bijzonder voor psychologen die verstand hebben van zowel het adviseren van managers als het begeleiden van mensen met werkstressklachten en overspannenheid.
Cora Reijerse werkt als senior loopbaanbegeleider en coach bij LTP. Zij is van origine klinisch psycholoog en psychotherapeute. Op basis van haar kennis van psychische klachten en ervaring in de zakelijke dienstverlening geeft zij ook cursussen aan collega-loopbaanbegeleiders en coaches.
Wilt u reageren op de inhoud van dit artikel? Stuur dan een e-mail naar ao-items@psynip.nl. De redactie plaatst een selectie uit de reacties in de volgende nieuwsbrief.