NIEUWSBRIEF ARBEIDS- & ORGANISATIEPSYCHOLOGIE
Jaargang 2 - nr. 4 - september 2004

Samenhang en samenwerking bij begeleiding zieke werknemers onvoldoende

Naast gebrekkige afstemming, zijn de verschillende professionals het vaak onderling niet eens over de vraag hoe en wanneer een uitgevallen werknemer het werk het beste kan hervatten. Hierdoor is er geen sprake van een samenhangende aanpak en zijn de adviezen van de artsen en begeleiders nogal eens strijdig waardoor het voor zieke werknemers moeilijk is te bepalen wat zij het beste kunnen doen.

Het beeldvormingsonderzoek, uitgevoerd in opdracht van de Commissie het Werkend Perspectief, is vandaag naar de organisaties van de verschillende beroepsgroepen en aan het UWV en CWI is gestuurd. Hoewel het om percepties gaat, is de kritiek onderling van die omvang, dat de onderzoekers concluderen dat afstemming en een samenhangend beleid hoogst noodzakelijk is. Vooral omdat de kansen op werk voor deze groep toch al beperkt zijn. Uit een eerder uitgevoerd vergelijkbaar beeldvormingsonderzoek onder werkgevers en werknemers blijkt namelijk dat werkgevers huiverig zijn om arbeidsgehandicapten aan te nemen uit angst voor hogere kosten, meer ziekteverzuim en lagere productiviteit.

Door informatie over te dragen en meer kennis te delen kunnen zieke werknemers en arbeidsgehandicapten beter begeleid worden. De Commissie het Werkend Perspectief gaat daarom met de verschillende beroepsverenigingen in gesprek om de conclusies te bespreken en te bekijken wat de meest geschikte aanpak is. Hierbij wordt gedacht aan symposia, discussiebijeenkomsten en een beroepsoverstijgende richtlijn.

Enkele conclusies uit het onderzoek
Driekwart van de bedrijfsartsen en verzekeringsartsen vindt dat de curatieve sector te weinig verband legt tussen gezondheidsklachten en factoren op het werk.
Ongeveer 40% van de bedrijfsartsen vindt dat de curatieve sector de werkhervatting in de weg staat.
De curatieve sector vindt dat bedrijfsartsen te optimistisch zijn over de termijn waarop de werknemer weer aan het werk kan (25-50%). Ongeveer een kwart van hen vindt dat de snelle werkhervatting de behandeling in de weg staat.
Ruim 40% van de psychiaters en psychologen vindt dat de bedrijfsartsen te weinig kennis hebben van de aanpak van verzuim wegens psychische klachten, terwijl juist ruim eenderde van de WAO-instroom veroorzaakt wordt door dit soort klachten.
Meer dan de helft van de behandelaars in de tweede lijn vindt dat mensen met arbeidsgerelateerde problematiek regelmatig te laat naar hen worden doorverwezen.
Ongeveer de helft van de verzekeringsartsen en reïntegratieconsulenten vindt dat veel mensen met relatief geringe aanpassingen had kunnen blijven functioneren.
Ook de ondersteuning bij het zoeken naar werk kan beter. Een substantieel deel van de CWI-adviseurs (77%) en consulenten van reïntegratiebureaus (32%) vindt de informatie over aandoening en belastbaarheid van arbeidsgehandicapten bij de intake meestal onvoldoende. Daardoor kunnen zij hen en hun toekomstige werkgevers niet goed adviseren en begeleiden.
Bedrijfsartsen zijn volgens verzekeringsartsen (30%) en reïntegratieconsulenten (55%) te optimistisch over terugkeer bij de eigen werkgever. Er zou eerder gekeken moeten worden naar reïntegratie bij andere werkgevers.
Daarnaast worstelt de helft van reïntegratieconsulenten met de opdracht van de uitvoeringsinstanties om tot een snelle werkhervatting te komen. Zij hebben de indruk dat deze opdracht een duurzame reïntegratie in de weg staat.
Een groot deel van de professionals vindt dat verzuim om psychosociale factoren te veel gemedicaliseerd wordt.

Leidraad Donner
Een opvallende conclusie van het onderzoek is dat de Leidraad van Donner, een aanpak voor verzuim wegens psychische problemen, goed bekend is. In deze Leidraad wordt een tweesporenbeleid geadviseerd: door weer aan het werk te gaan, werkt de werknemer aan zijn of haar herstel. Het merendeel van de bedrijfsartsen en verzekeringsartsen is positief over de toepasbaarheid en de effecten van deze Leidraad. Ook grote groepen behandelaars zijn positief.

In tegenstelling tot het onderzoek onder werkgevers en werknemers blijkt de kennis over wet- en regelgeving bij professionals redelijk goed te zijn. De Wet Gelijke Behandeling is minder bekend. Daarnaast blijken reïntegratieconsulenten en CWI-adviseurs niet goed op de hoogte van de Wet Medische Keuringen.