header

A&O-items november 2017

Vakantievlucht boeken of thuis opstijgen?

sandra_rethmeier Sandra Rethmeier
Het gonst om me heen van vakantieplanningen voor december. Het gaat vooral om de bestemming van de reis. Cuba, Indonesië of Zuid-Afrika om er maar een paar te noemen. Het begrip ‘vakantie’ lijkt synoniem voor ‘verre reizen maken’ en ‘op safari’ in ongerept gebied. Volgens mij betekent vakantie gewoon ‘vrij van dagelijkse beslommeringen thuis en op het werk’.

Waarom is ‘vakantie’ synoniem geworden aan een reis maken? Wat is het verschil tussen een reis maken (naar een bestemming vliegen) en reizen? En hoe lekker zou een vakantie kunnen zijn voor reizigers?

Vakantie is afgeleid van het Latijnse vacatio. Het betekent ‘vrij van verplichtingen’, niets meer, niets minder. Het is dan ook zeker geen synoniem voor ‘op reis gaan’. Vakantie geeft je de mogelijkheid iets te doen waar je anders geen tijd voor hebt. Voor mij betekent dat op de boerderij de sloot leegscheppen en die 480 bollen eindelijk een keer in de grond zetten. Die opvatting levert me regelmatig een minzaam knikje op.

De non-verbale boodschap is duidelijk. Zielig hoor, beetje verpieteren op die eenzame boerderij van je. ‘Wij houden nou eenmaal erg van reizen’, klinkt het dan benepen. En vervolgens: ‘We gaan dit jaar op vakantie naar Cuba!’ Twee onzin-opmerkingen waar m’n haren overeind van gaan staan. Is mijn status afhankelijk geworden van de bestemmingen die ik ooit heb aangetikt?

Ik stel me maar aardig op en vraag beleefd waarom ze ‘op vakantie’ daar naartoe willen. Nou, klimaat, warmte en aardige mensen krijg ik dan te horen. Bij enig aandringen volgen eten en muziek. En dan wordt het akelig stil. Ik vraag verder. Wat boeit je aan dat land? Wat intrigeert je? Het blijft bij gemeenplaatsen.

M’n partner wil in zo’n discussie nog weleens op tafel gooien dat hij 14 uur vliegen plus de rest van het lange wachten niet zomaar vindt opwegen tegen de voordelen van de bestemming. Gelukkig trekt dat de discussie dan weer vlot. Want inderdaad het gedoe van te voren is heel vervelend maar aan het eind wacht de beloning. En ook jammer inderdaad dat je bekaf thuiskomt en dan weer aan het werk moet.

Het lijkt wel alsof ‘op vakantie gaan’ een vlucht is van korte duur. Een statussymbool waarvan we denken dat het zo hoort. En bij het ontbreken van enige diepgang neemt de dagelijkse waan het dan ook snel weer over van de warme zon.

Reizen betekent op pad gaan om te ervaren hoe het leven op andere plaatsen is. Opgaan in de natuur, mensen ontmoeten, voelen hoe het leven ook kan zijn. Dat gaat niet alleen over de fijne dingen, maar ook over de moeizame en lastige dagelijkse dingen van die andere plaats.

Op vakantie zijn in Cuba betekent in de toeristenbus stappen. Reizen in Cuba impliceert met de lokale bevolking in de vrachtwagen klimmen en weinig comfortabel over de wegen hobbelen. Op vakantie in Zuid Afrika kun je gaan kamperen in omheind en bewaakt gebied. Of op safari gaan in georganiseerd toeristenverband. Op vakantie blijf je ver van de townships en houd je de problemen van die samenleving op afstand.

Reizen in zulke landen is slechts voor weinigen weggelegd. Je zou kunnen zeggen dat correspondenten ‘reizen’. En misschien een enkele ‘backpacker’. Vanuit interesse voor het gebied, diepe verbinding met mensen en een intrinsieke behoefte om mensen in probleemsituaties op enige manier te kunnen helpen. Dat heeft eerder met werk of hobby te maken dan met vakantie.

Vakantie gaat niet over moeten maar over willen. Vakantie biedt tijd en ruimte om je hart te volgen. Om te doen waar je anders niet aan toekomt. Om je over te geven aan dat wat je boeit, om te verdwijnen in het niets en daar te blijven tot de vakantie voorbij is. En als dat een reis is naar de zon dan is dat een legitieme keuze.

Ik stelde in aanvang de vraag hoe lekker een vakantie zou kunnen zijn voor reizigers. Maar die vraag is dus niet te beantwoorden. Een vakantieganger is per definitie geen reiziger. En een echte reiziger heeft niet zomaar het gevoel op vakantie te zijn. De vraag moet zijn, hoe fijn de reis voor vakantiegangers kan zijn. Wel, de reis begint bij het uitzoeken van de bestemming, uitkijken naar de warmte en de zon. Bij het koffers pakken, het wachten op het vliegveld en het verblijf tijdens de reis. Ik zou dus zeggen gewoon genieten van het hele pakket. En bij thuiskomst blij zijn dat je zo’n fijne vakantie hebt gehad.

Resteert nog één categorie vakantiegangers, namelijk die van de sneue thuisblijver. Maar je begrijpt inmiddels dat die het echt uitstekend voor elkaar heeft. Die hoeft nergens naartoe, maar vindt z’n walhalla dichtbij in het eigen stulpje. En mocht-ie toch de kriebels krijgen, kan-ie altijd nog de benen nemen.

Sandra Rethmeier, A&O-psycholoog en eigenaar van Spiral Consult.

Reageren? Mail naar A&O-items.