header

A&O-items november 2017

Beter omgaan met stress en uitdagingen - Positieve psychologie in coaching: vergroot je optimisme, hoop, veerkracht en zelfvertrouwen

Matthijs Steeneveld
Als coach, consultant en adviseur zie jij het vast regelmatig gebeuren: er gaat wat mis en de aandacht zit direct vol op het probleem. Heel menselijk: negatieve zaken hebben meer impact dan positieve, of het nu gaat om ontslag, stress, reorganisatie of file (Baumeester et al., 2001).

Vanuit onderzoek in de positieve psychologie blijkt echter dat een andere aanpak ook effectief kan zijn: werken aan datgene wat wel goed gaat en waar je meer van wilt. Als een cliënt komt met stressklachten, kan het interessant zijn om te praten over slecht slapen, over piekeren en over werkdruk verlagen.

Het lastige is echter dat de oorzaken en beïnvloedende factoren van stress heel complex kunnen zijn. Daarom kan het óók nuttig zijn om na te denken over het versterken van veerkracht en het vergroten van zelfredzaamheid. Door jezelf in bredere zin te ontwikkelen, leer je beter met stress en uitdagingen om te gaan. Je bent dan beter in staat om problemen op te lossen, die los te laten of een alternatief te bedenken. De positieve psychologie heeft vier positieve eigenschappen gevonden die daarbij helpen. Deze vier eigenschappen – optimisme, hoop, veerkracht en zelfvertrouwen – worden psychologisch kapitaal genoemd.

Positieve eigenschappen versterken
Ieder mens heeft al (een beetje) psychologisch kapitaal. Door je psychologisch kapitaal te versterken, kun je vaak beter omgaan met een tegenslag of uitdaging.

In mijn boek Optimisme Hoop Veerkracht Zelfvertrouwen leg ik aan de hand van het werk van Bandura, Seligman, Snyder en anderen uit wat die positieve eigenschappen betekenen, hoe je ze kunt vergroten én hoe je ze kunt gebruiken bij je eigen ontwikkeling of die van je cliënt. Deze eigenschappen helpen je om te bepalen wat je doel is, wat jij kunt doen om de kans te vergroten dat je dat doel bereikt én bij tegenslag ook weer je plan aan te passen.

  • Optimisme is de positieve verwachting dat iets goed komt, omdat je beseft dat jij een nuttige invloed hebt.
  • Hoop is de motivatie voor het behalen van een doel én het vertrouwen dat je dat doel kunt bereiken, omdat je niet alleen een plan A, maar ook een plan B en C hebt.
  • Veerkracht is de eigenschap om bij tegenslag ook weer terug te kunnen veren en soms zelfs van de tegenslag te kunnen leren en groeien.
  • [taakspecifiek] Zelfvertrouwen is het vertrouwen dat je hebt dat jij een bepaalde taak goed kunt uitvoeren, omdat je het eerder hebt gedaan of omdat je weet hoe het moet.

Psychologisch kapitaal is oorspronkelijk ontwikkeld voor het bedrijfsleven. In mijn boek heb ik dan ook een hoofdstuk opgenomen over het versterken van optimisme, hoop, veerkracht en zelfvertrouwen in het alledaagse werk. Hoe kun je bijvoorbeeld in een evaluatievergadering zorgen voor een leerzame en tegelijkertijd veerkrachtige reflectie?

Wat je aandacht geeft groeit
Door te werken aan de positieve eigenschappen, bekrachtig je datgene wat al goed gaat en kun je dat laten groeien. Mensen hoeven niet iets compleet nieuws te leren. Het aanboren en versterken van onze goede eigenschappen is een mooie stap om onze veerkracht en welbevinden te vergroten. Door onze cliënten zichzelf te laten helpen, zijn ze in staat om ook toekomstige tegenslagen beter aan te kunnen. Hoe laat jij anderen groeien?

Literatuur

  • Baumeister, R.F., Bratslavsky, Finkenauer, C. & Vosh, K.D. (2001). Bad Is Stronger Than Good.Review of General Psychology, 5(4), 323-370. doi: 10.1037//1089-2680.5.4.323
  • Steeneveld, M. (2017) Optimisme Hoop Veerkracht Zelfvertrouwen. Amsterdam: Boom.

Matthijs Steeneveld is psycholoog NIP, eigenaar-trainer bij het Bureau voor Positieve Psychologie, redactielid bij het Tijdschrift Positieve Psychologie en auteur van het boek Optimisme Hoop Veerkracht Zelfvertrouwen.

Reageren? Mail naar A&O-items.