header

A&O-items november 2016

Blogs prof. dr. Bert van Oers en prof. dr. Sieneke Goorhuis

'Leven is Leren' is de derde leergang van het NIP. In tien levendige bijeenkomsten doorloop je het thema 'leren in de levensloop van de mens'. Verschillende deskundigen en wetenschappers op het gebied van neurologie, technologie, psychologie, biologie en onderwijskunde zullen hierover spreken.

In verschillende blogs komen sprekers aan het woord over leren in alle fasen. Ditmaal de twee keynotespeakers op de tweede bijeenkomst op 9 januari 2017.

  • Prof. dr. Bert van Oers vertelt over leren door spelen. Zijn expertisegebied is onderwijspedagogiek met een specialisatie in de cultuurhistorische activiteitstheorie.
  • Prof. dr. Sieneke Goorhuis vertelt over hoe jonge kinderen leren. Haar expertisegebied is orthopedagogiek met een specialisatie in diagnostiek van kinderen met spraak- en taalproblemen.
bert_van_oers


Bert van Oers:

'LEREN IS EEN PROCES VAN VERANDERING VAN HANDELING BINNEN CULTURELE PRAKTIJKEN'

Leren door spelen

Wat is de definitie van leren voor u?
“Leren is een proces van verandering van handeling binnen culturele praktijken. Maar dat heb ik niet bedacht hoor! Het is een theorie die stamt uit de jaren ‘50, dat leren een kwalitatieve verandering is van handeling.”

Wat motiveerde u tot onderzoek naar kwaliteit van leren?
Ik ben opgeleid als instructiepsycholoog, maar ben me steeds meer gaan richten op de pedagogische kant van de psychologie. Hoe zijn uitkomsten van psychologisch onderzoek in onderwijs inzetbaar? Het werk van de Russische psycholoog Lev Vygotskij heeft me geïnspireerd me met deze vraag bezig te houden. Hij stelde met zijn theorie in de jaren ‘20 al dat de cognitieve ontwikkeling van kinderen hoofdzakelijk een cultureel proces betreft.”

Hoe sluit uw expertisegebied aan op het thema Leven is Leren?
“Leren is in alle levensfases ingebed in culturele praktijken. Kinderen leren door aan die praktijken mee te doen en zo hun handelen te veranderen met hulp van meerwetende cultuurdragers (dat kunnen volwassenen zijn, maar ook andere kinderen). Als kinderen doktertje spelen, imiteren ze een culturele praktijk op hun eigen manier. Daar hoort een stethoscoop bij, maar hoe hanteer je die eigenlijk? Dát is het principe van leren uit de culturele praktijk. We kunnen veel meer momenten voor betekenisvol leren creëren als we het traditionele curriculum in spel georiënteerd onderwijs gieten. Dat vereist een nieuwe theorie van spel.”

Wat gaan we daar in uw lezing over leren?

“Ik ga in mijn lezing verder in op leren in de context van spel. We definiëren spel- georiënteerd leren aan de hand van een drietal typen kenmerken. We onderscheiden daarin (sociale, technische, strategische en conceptuele) regels, intrinsieke betrokkenheid en vrijheidsgraden.”

Welke beroepsgroepen spreekt u met uw lezing aan?
“Mijn lezing is interessant voor mensen die met spel bezig zijn (leerkrachten, onderzoekers) en voor schoolbegeleiders, curriculumvernieuwers en nascholers. Verder voor alle beroepsgroepen waarin leren een belangrijke dimensie is, met name als het aankomt op begeleiden van leerprocessen van anderen.”

Welke les leerde u onlangs nog?
“Ik focus me momenteel op hoe opgedane kennis uit de ene context inzetbaar is in een andere, nieuwe context. Daar is nog nooit echt een goede theorie over opgebouwd. Die transfer bestaat uit het veranderen van de beschikbare handelingen, zodat ze in een nieuwe context nuttig worden. Deze ‘transfer’ heeft de meeste kans op te treden als het oorspronkelijke leren ‘betekenisvol’ is, dwz ingebed is in een als spel geformatteerde culturele praktijk.”

Welke bijeenkomst uit de leergang ‘Leven is Leren’ zou u zelf bij willen wonen?
“Ik zou graag de eerste bijeenkomst ‘Brein en Leren’ willen bijwonen. In mijn werk beperk ik me tot het jonge kind, maar ‘Puber en Leren’ is voor mij ook interessant. Want hoe is onze visie toepasbaar bij het leren van pubers? Nu ik hoor dat er ook een bijeenkomst gericht zal zijn op leerprocessen van uittreders, ‘Pensioen en Leren’, ben ik daar ook erg benieuwd naar.”

Zie http://prfrms.nl/leven-is-leren/ voor meer informatie over de leergang 'Leven is Leren' en aanmelden.



Sieneke Goorhuis:

'WE KUNNEN EEN KIND UITDAGEN TE ONTDEKKEN, MAAR WE KUNNEN NIET BEPALEN WÁT EEN KIND ONTDEKT'

Leren: verkennen, tot je nemen, en ontwikkelen

Wat is de definitie van leren voor u?
“Leren betekent voor mij de wereld om je heen verkennen en tot je nemen, en daarmee verschillende vaardigheden ontwikkelen.”

Hoe sluit uw expertisegebied aan op het thema ‘Leven is Leren’?
“Ik heb 35 jaar gewerkt met jonge kinderen en me verdiept in de diagnostiek van kinderen met spraak- en taalproblemen. Met de toegepaste diagnostiek komt de complete ontwikkeling van een kind in beeld. Daarbij horen leerprocessen op verschillende gebieden, zoals grove en fijne motoriek, spraak en de ontwikkeling van spelvormen.”

Wat gaan we in uw lezing leren over leren?
“In mijn lezing tijdens de bijeenkomst ‘Het Jonge Kind en Leren’ ga ik in op het verloop van de ontwikkelingslijn van kinderen ten aanzien van denken, taal, motoriek, en  spelvormen: het is één geheel. Die ontwikkelingslijn wordt door kinderen zelf spelenderwijs ontdekt, en is niet door methoden van buitenaf beïnvloedbaar. We kunnen een kind uitdagen te ontdekken, maar we kunnen niet bepalen wát een kind ontdekt. Dat zien we aan hoe kinderen zich op verschillende manieren ontwikkelen. Ze volgen weliswaar dezelfde stappen in de basisontwikkeling, maar hebben een eigen tempo.”

Welke beroepsgroepen spreekt u met uw lezing aan?
“De informatie die in mijn lezing aan bod komt is interessant voor leerkrachten maar ook voor ouders. Verder is de informatie relevant voor iedereen die beroepsmatig bezig is met begeleiding en diagnosticering van jonge kinderen.”

Wie mag uw lezing absoluut niet missen?
“Bovenschools management en gemeenten. Die gaan tegenwoordig over het VVE-beleid (voor- en vroegschoolse educatie). Het is jammer dat de besluitvorming met betrekking tot VVE ligt bij gemeentelijke ambtenaren die niet pedagogisch geschoold zijn.”

Welke les leerde u onlangs nog?
“’Jongens worden geen zes’, zei een jongetje van vijf tegen me. ‘Waarom denk je dat?’, vroeg ik hem. ‘Mijn nichtje is net zes geworden, en zij is een meisje’, antwoordde hij. Zijn verklaring vertelt ons dat zijn denken ‘ik-gericht’ is. Dat is heel logisch en past bij zijn ontwikkelingsfase.. Hieruit leren we dat kinderen verrassend uit de hoek kunnen komen. Dat ze ons soms confronteren met vragen en opmerkingen waar we als volwassenen niet altijd bij stilstaan. En dat het helpt goed naar ze te luisteren. Als een kind een mening heeft, kun je met het stellen van vragen achterhalen hoe het denkproces verloopt.”

Welke bijeenkomst uit de leergang ‘Leven is Leren’ zou u zelf willen bijwonen?
“’Brein en Leren’, over de verschillende fases van breinontwikkeling, lijkt me interessant. Ik denk dat die bijeenkomst verduidelijkt dat bij elke levensfase een eigen vorm van leren, en dus een eigen vorm van didactiek hoort.”

Zie http://prfrms.nl/leven-is-leren/ voor meer informatie over de leergang 'Leven is Leren' en aanmelden.