header

A&O-items november 2016

De kracht van extrinsieke motivatie

sandra_rethmeier Sandra Rethmeier
Nog even, dan zijn we op de drempel van 2017. Goede voornemens, die gaan vast over stoppen met roken, drinken of te veel eten. Of je schoonmoeder vaker halen, je huis verbouwen... je baas vertellen wat je van hem vindt, andere baan zoeken... Maar welke motivatie heb je eigenlijk voor dat goede voornemen? Waarom heb je 2017 nodig als ijkpunt voor verandering?

Je hebt motivatie nodig om ergens te komen. Om iets te starten, om iets af te maken, om je doel te bereiken of om je over hobbels heen te zetten. Motivatie is je drive om wel of niet tot verandering te komen.

We kennen intrinsieke en extrinsieke motivatie. Intrinsiek: geïnspireerd door een eigen innerlijke behoefte. Extrinsiek: gedreven door een situatie, een beloning of (vermeende) verwachtingen van anderen. We zijn geneigd om te zeggen dat intrinsieke motivatie beter of belangrijker is. Hoe vaak hoor of zeg je niet iets in de trant van ‘…je moet het natuurlijk wel zelf willen’.

Het lijkt alsof een voornemen alleen maar kan slagen als het vanuit een eigen innerlijke drive komt. Ook in allerlei onderzoek komt dit naar voren. Maar volgens mij is de kracht van extrinsieke motivatoren gewoon veel sterker. Het gaat zoals gezegd niet alleen om concrete zaken als geld of een bonus, maar vooral ook om aspecten als positie of aanzien verwerven, het vermijden van conflicten of simpelweg aardig gevonden worden.

Het is natuurlijk niet zo makkelijk om erachter te komen wat je innerlijke drijfveer is.  Je komt al snel uit bij existentiële vragen, bij vragen naar zingeving en levensbeschouwing. Waarom leef ik? Wat vind ik belangrijk? Hoe ontwikkel ik? Waar word ik blij van? Waar wil ik ver van blijven? Het gaat je dus aardig wat tijd en energie kosten om die drijfveer op te sporen, waarbij ik me afvraag of die er überhaupt wel is. Er staat natuurlijk wel een heel legertje aan professionals klaar die je graag behulpzaam willen zijn bij die innerlijke zoektocht. Psychologen, pastors en blije coaches genoeg om bij aan te kloppen. Maar eerlijk gezegd denk ik dat het in de basis heel simpel is om je eigen beweegredenen scherp te krijgen. De meeste zijn namelijk extrinsiek van aard, en wat is er gemakkelijker dan die gewoon op tafel te leggen.

Ter illustratie de case van een dikke man die laten we zeggen 20 kilo wil afvallen. Waarom zou hij dat doen? Mogelijk omdat zijn partner er iets van zegt. Omdat er blikken worden uitgewisseld als hij een zak friet wegwerkt. Omdat mensen openlijk grapjes maken (dikkerdjes zijn altijd gezellige mensen), omdat hij niet mee kan met de jaarlijkse sportdag op het werk, omdat hij laatst door een stoel zakte… en verzin er nog maar een paar. Allemaal extrinsieke drijfveren dus voor zijn goede voornemen, niks geen intrinsieke behoefte.

Moet deze man dan alsnog hard aan de slag met reflectie en misschien een coach? Nee. Hij moet even door de bittere pil van de confrontatie heen. Zijn schuld- en schaamtegevoel op tafel, de pijn voelen van de kritische blikken, een goeie blik in de echte spiegel en even een confectiepak in de gewenste maat over z’n gat proberen te trekken. Fijn als een liefhebbend iemand (alweer een externe factor) even helpt bij deze confrontatie, zodat deze meneer nu alleen nog maar dat éne BESLUIT hoeft te nemen.

Ik hoor de hersens kraken. Wat doe je dan met te weinig zelfvertrouwen, zorgen die je hebt die vervolgens weer een probleem veroorzaken, te weinig doorzettingsvermogen…? Gewoon mee ophouden! Allemaal drogredenen. Kennelijk heb je nog niet een echt BESLUIT genomen, that’s all.

Dus, even kort door de bocht, vijf richtlijnen om je koers te wijzigen.

  • Neem je eigen wensen als vertrekpunt. Verzamel alle redenen die je hebt om te veranderen, diep in je hart weet je best wat je wil.
  • Richt je focus op het licht aan de horizon. Projecteer je droombeeld permanent op je netvlies.
  • Stop met het koesteren van zorgen en het oude gedrag, laat het los. Zo creëer je ruimte voor iets nieuws.
  • Gebruik al je kracht en kwaliteit om je BESLUIT uit te voeren. Laat onvermogen en de slachtofferrol maar gewoon varen.
  • Zet alle stappen die er nodig zijn om je doel te bereiken.

Wat is het leven eigenlijk simpel! Je hebt gewoon veel extrinsieke motivatoren nodig om je mooie voornemens uit te voeren. Plus een extern liefhebbend iemand die je daar nog eens fijntjes mee confronteert. En natuurlijk een goed BESLUIT dat je zelf omarmt. De jaarwisseling is een fantastisch moment als start en ter introductie. Iedereen vraagt naar jouw voornemens (je hoeft er niet eens zelf over te beginnen). Iedereen juicht je plannen toe en wil je graag helpen bij de realisatie ervan. En iedereen weet wanneer je gaat beginnen, namelijk op de meest symbolische dag van het jaar.

Er staat niets meer in de weg, wat een andere wereld zal het worden in 2017!

Sandra Rethmeier, A&O-psycholoog en eigenaar van Spiral Consult.

Reageren? Mail naar A&O-items.