header

A&O-items november 2016

Meer plezier op het werk?
Laat leiders weer menselijk zijn!

Anita van der Gun
De technocratische, instrumentele benadering van leiderschap werkt niet meer. Je kunt leiders kunstjes en trucjes leren, maar deze vergeten ze al snel door ‘de waan van de dag’. Het wordt tijd voor een frisse wind door managementland. Ik pleit voor een menselijke benadering van leiderschap. Hoe? Kies voor ACT!

ACT (Acceptance and Commitment Therapy), de nieuwste vorm van cognitieve gedragstherapie, biedt waarde(n)volle tools voor inspirerend leiderschap. Juist als leiders hun waarden gaan volgen, wordt het plezieriger voor henzelf en voor hun mensen. Er ligt een schone taak voor ons psychologen om de menselijke maat terug te brengen in organisaties.
 
Ga jij de uitdaging aan?
Als A&O-psycholoog weet je als geen ander hoe belangrijk leiderschap is in het  inspireren en motiveren van mensen én het aanjagen van talent. Wij willen toch allemaal betrokken, verantwoordelijke en initiatiefrijke medewerkers? Juist dan voorkomen we overmatige stress en pakken mensen de regie over hun loopbaan. Fantastisch als je het hebt over het aanpakken van thema’s als duurzame inzetbaarheid, het nieuwe werken en ga zo maar door.

Hoe kan het dat dit proces soms zo moeizaam verloopt?
De praktijk is weerbarstig. Veel leidinggevenden zijn aan het hollen en draven en komen niet meer toe aan de zaken die echt belangrijk zijn. Ze laten zich leiden door de waan van de dag met alle gevolgen van dien. Medewerkers beginnen te klagen over hun baas of raken gedemotiveerd.

Wat kunnen we anders doen?
Met de principes uit ACT kun je leiders laten zien dat controle niet werkt. Door los te laten, ontdekken ze waar ze wel invloed op hebben. Ze stoppen met het opjagen van zichzelf en worden milder. Hierdoor krijgen leiders meer ruimte voor zaken die ze echt belangrijk vinden. In mijn boek Stop met ploeteren. Meer lol in leiderschap heb ik de ACT-principes vertaald naar de praktijk van alledag. Nieuwsgierig? In dit artikel licht ik een tipje van de sluier op.

The BOSS
Veel leidinggevenden gedragen zich als de BOSS. Zij zijn Bazig of Betuttelend, Oordelend, Star en Streng. Dat is vaak geen bewuste keuze, maar een gevolg van de opvattingen die zij erop na houden, hun ‘stokpaardjes’. Deze hoor ik geregeld in mijn praktijk:

  • Als ik het niet zelf doe, dan gaat het helemaal fout. En dat is verschrikkelijk.
  • Ik moet presteren, anders word ik ontslagen.
  • Ik moet altijd klaar staan voor mijn mensen. Ze kunnen niet zonder mij.
  • Ik kan het wel honderdduizend keer uitleggen. Ik doe het zelf wel.
  • Ik ben de baas, mensen moeten doen wat ik zeg.
  • Mensen zijn niet te vertrouwen. Ik moet ze controleren.
  • Ik mag niet falen. Daarom moet ik keihard werken.

Het gekke is dat deze leidinggevenden vaak worden bevestigd in hun opvattingen. Wat zij verwachten dat er gaat gebeuren, gebeurt ook: hun voorspellingen komen uit. De welbekende selffulfilling prophecy’s in actie.
Door hun eigen gedrag roepen ze het ‘ongewenste’ gedrag op. Met als gevolg: stille, teruggetrokken, soms wantrouwige of klagende medewerkers. En dat is het laatste wat ze willen. Dus gaan ze nog harder werken, nog meer controleren en zetten ze zichzelf nog meer onder druk. Kortom, het is ploeteren.

Wat nu? Leer ze de BOF!
Het doorbreken van het ploeterpatroon vraagt om de BOF-stijl: Betrokkenheid, Openheid en Flexibiliteit. Het gaat er dan om hoe leiders Betrokkenheid kunnen creëren bij hun medewerkers vanuit een Open houding.  En vooral hoe zij zelf Flexibeler kunnen worden in hun gedrag en opvattingen. Dit zijn bij uitstek de vraagstukken waar A&O-psychologen wel raad mee weten. We hebben voldoende instrumenten en communicatietechnieken tot onze beschikking om dat leiders te leren. Om een paar voorbeelden te noemen:

  • Leer leidinggevenden de coachende rol, zodat zij  betrokkenheid kunnen creëren.
  • Leer ze communicatietechnieken, waardoor zij meer aandacht zullen hebben voor hun mensen.
  • ‘Stel eens een vraag‘, doet al wonderen.

De crux zit hem in het creëren van meer flexibiliteit in het gedrag en de opvattingen van de leider zelf. Dat geeft diepgang en maakt het verschil met de technocratische benaderingen van leiderschap.

ACT biedt prachtige technieken om meer (psychologische) flexibiliteit te realiseren. Een van de krachtigste is ‘defusie’. Door afstand te nemen van je belemmerende opvattingen, ‘de BOSS’,  creëer je meer compassie met jezelf en maak je de weg vrij voor het volgen van je waarden. Het gaat dan niet meer om macht, maar om werken vanuit je kracht!

Ga jij de uitdaging aan?

Literatuur
Gun, A. van der (2016). Stop met ploeteren. Meer lol in leiderschap. Zaltbommel: Dialoog.

Anita van der Gun is sociaal en organisatiepsycholoog, eigenaar van GUN & GO coaching en auteur van het boek 'Stop met ploeteren. Meer lol in leiderschap'.

Reageren? Mail naar A&O-items.