algemeen
nip
waop
       

NIEUWSBRIEF ARBEIDS- & ORGANISATIEPSYCHOLOGIE
Jaargang 11 - nr. 3 - juni 2013


Een 'nieuwe' benadering van burn-out

Armando Theunisse
Eva was levenslustig. Van de ene dag op de andere verzuchtte ze: 'Ik ben zo moe. Ik wil wel maar ik kan niet meer.' Stef, een energieke accountant, zegt dat hij altijd een actief leven heeft gehad, maar nu komt er niks meer uit zijn handen.

 

Maakbaarheid
I
n de voorbije decennia is een opvatting ontstaan dat de mens ‘de wereld aankan’, alles kan bereiken wat hij wil als hij ‘er maar voor gaat’, altijd actief is. Het is de Amerikaanse droom van de krantenverkoper die miljonair wordt, het is de politieke opvatting dat de samenleving maakbaar is. Zo worden unipolaire, dat wil zeggen, onwerkelijke beelden geschapen en onhaalbare idealen als haalbaar voorgesteld. De mens dient volgens deze opvatting te streven naar het positieve en weg te blijven van het negatieve.

Maar wat negatief is in het leven laat zich niet ontkennen. Dat bleek ook uit de verhalen van mijn cliënten die na hun burn-out weer terugkwamen. ‘Ik krijg het maar niet voor elkaar om voortdurend lekker te werken. Hoe ik het ook probeer, er zijn dingen die ik gewoon niet prettig vind. Het werk is vaak niet leuk, hoe ik ook tegen mezelf zeg dat ik het positief moet bekijken.’

Het eenzijdig benadrukken van de positieve elementen als tegenwicht voor de negatieve, leverde niet het gewenste resultaat. Vroeg of laat staken de negatieve elementen toch de kop weer op. Angst om narigheid op het werk of voor tegenslag liet zich niet wegdrukken. Zo kwam ik samen met een collega tot het inzicht dat mensen hun negatieve gevoelens niet moeten proberen te ontlopen, maar moeten leren ermee om te gaan en ze te integreren in hun leven. Ieder leven kent positieve en negatieve elementen: beide dienen onder ogen gezien, aanvaard en doorleefd te worden. Deze twee polen moeten gelijkmatig aandacht krijgen, ook als een van de twee niet zichtbaar is. Dat is het principe van bipolariteit.

De bipolaire benadering
Dit principe van bipolariteit werd het uitgangspunt van onze theorie en de daaruit voortvloeiende therapie. Door de twee polen steeds op elkaar te betrekken, blijven zij met elkaar in balans. Zoals de dag bij de nacht, hoort de dood bij het leven, ziekte bij gezondheid, activiteit bij passiviteit. Het een kan niet zonder het ander. Wanneer een van beide polen ontkend of onderdrukt wordt, raakt het evenwicht verstoord en ontstaat er disbalans. Er is dan sprake van een unipolaire situatie.

Burn-out ontstaat in een unipolaire situatie. Natuurlijk is stress in de werksituatie een belangrijke factor bij burn-out, wij zien daarin echter eerder een aanleiding dan een oorzaak van de ziekte. Wij menen dat de oorzaak gezocht dient te worden in een unipolaire levenshouding die te lang eenzijdig gekoerst heeft op activiteit, op controleren, regelen en denken, en die ten koste gaat van passiviteit, loslaten, ontspannen en voelen. De genezing van burn-out ligt daarom in het aanleren van een bipolaire levenshouding, waarin denken en voelen, actief zijn en passief zijn, evenveel aandacht krijgen.

Wij zetten in op een ‘nieuwe’ manier van leven en werken, gebaseerd op de door ons ontwikkelde theorie van bipolariteit. Deze benadering blijkt al jaren succesvol en is in 2011 geaccrediteerd door de NIP-sector Arbeid & Organisatie en de Eerstelijnspsychologen. De bipolaire methode betreft het hele proces van genezing en re-integratie, vanaf de dag van ziekmelding tot het moment van succesvolle re-integratie op de werkplek. De behandeling volgt de richtlijn die in 2011 door de Landelijke Vereniging van Eerstelijnspsychologen (LVE), het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) en de Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfskunde (NVAB) werd opgesteld.

Urgentie
Burn-out is een steeds vaker voorkomende ziekte, die niet alleen de individuele werknemer en zijn bedrijf treft, maar de hele samenleving. Uit recent onderzoek blijkt dat de gemiddelde werknemer met een burn-out 189 dagen verzuimt (Bron: 365/ArboNed, zie www.365.nl). Uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) kampt ruim 1 op de 8 werknemers met burn-out klachten. In 2010 had 13 procent van de werknemers een burn-out, in 2007 was dat nog 11 procent.

Dat wij als samenleving een probleem hebben dat onze aandacht vraagt is duidelijk. Om burn-out te voorkomen, dient ook in de samenleving en in het bedrijfsleven/in organisaties een bipolaire attitude te worden ontwikkeld.

Met de bipolaire behandeling van burn-out heb ik inmiddels ruime ervaring opgedaan en ik denk dat wij aan de oplossing van dit maatschappelijk probleem een goede bijdrage kunnen leveren. Dankzij de accreditatie in 2011 van het NIP hoop ik dat de bipolaire behandelmethode een groter draagvlak krijgt bij de behandeling van mensen met een burn-out.

A&O-psycholoog Armando Theunisse is Registerpsycholoog NIP/ Gezondheidszorg, Registerpsycholoog NIP/Arbeid&Organisatie en mede-directeur van Movendus. Hij heeft diverse boeken met agoog Clémence Leijten geschreven. Onlangs verschenen Burn-out. Een nieuwe benadering (Boom, 2012) en Burn-out en naastbetrokkenen (Boom, 2013).

Samen geven zij een geaccrediteerde cursus voor eerstelijns-psychologen en psychologen Arbeid en Organisatie en Arbeid en Gezondheid. Zie voor meer info www.dekrachtvanburnout.nl.

Reageren? Mail naar A&O-items.