header

A&O-items februari 2017

ALGORITMES en de veranderende rol van de A&O-psycholoog (5)

godfried_westen Godfried Westen onderzoekt in een reeks artikelen de populariteit van algoritmes en de ontwikkeling en toepassing daarvan op het vakgebied van de A&O-psycholoog. In deze editie het vijfde artikel Algoritmes en de veranderende rol van de A&O-psycholoog.

Max Welling, hoogleraar artificiële intelligentie, stelt: ‘Het menselijk handelen is ook maar een functie van een aantal determinanten’ (Bruns, 2016). Al die determinanten of gedragsbepalers zijn de input voor een algoritme. Elk werk is uiteindelijk codificeerbaar. Zeker het werk van artsen en assessmentpsychologen.

Kwaliteitsverbetering
Automatische rapportages voor assessments zijn er al lang. Door betere algoritmes en door toepassing van principes van kunstmatige intelligentie zal de kwaliteit sterk toenemen. Algoritmes zullen complexer zijn en meer genuanceerdere afwegingen maken dan nu. Computers hebben wat dat betreft minder beperkingen dan het menselijk informatieverwerkend systeem.

Een argument voor de inzet van algoritmes is kostenbesparing. Dat is niet mijn drijfveer. Die ligt meer in de sfeer van kwaliteitsverbetering. De tijd die assessmentpsychologen besteden aan rapporteren zal echter aanzienlijk afnemen wat wel een kostenbesparing oplevert. En dat zal natuurlijk consequenties hebben voor de inkomsten van psychologen.

Ontwikkelingen op het terrein van kunstmatige intelligentie gaan razend snel. Dat de psycholoog een rol zal blijven spelen, ook al wordt de computer nog zo slim en is het algoritme nog zo perfect, staat voor mij buiten kijf. Voor ons beroep zijn blended oplossingen waarschijnlijker: combineren van algoritmes met professionele oordelen. Maar dat betekent wel een verschuiving in de activiteiten en rol van de psycholoog. Wat verdwijnt er aan werk en wat komt er bij? Welke verschuivingen in de rol zijn te voorzien?

Toekomstige rol

Wat verdwijnt?
De psycholoog zal minder ‘subjectief’ scores wegen en beoordelen. Een subjectieve weging van de geschiktheid behoort niet meer tot de taak van een psycholoog. Het interpreteren en aggregeren van alle informatie is vooraf bepaald en ligt vast in het algoritme. Ook schrijft de psycholoog geen rapport meer, zeker niet integraal. Rapporten worden gegenereerd met behulp van de algoritmes.

TIP In deze rapporten zo weinig mogelijk tekst opnemen c.q. die beperken tot korte toelichtende teksten. Laat aggregatie van uitkomsten van verschillende tests en opdrachten niet over aan opdrachtgevers en kandidaten: aggregeer via het algoritme.

Veel automatisch gegenereerde rapporten leveren nu nog veel beschrijvende pagina’s tekst op. Die verkleinen de kans dat een beoordeelde en de gebruiker van het rapport daadwerkelijk juiste acties koppelt aan de conclusies in het rapport. Taal is in de context van psychologische rapporten eerder een bron van misverstanden voor zowel kandidaten als voor opdrachtgevers. Dus: minder is meer. Eenduidiger en informatiever is rapportage in de vorm van scores op goed omschreven, gedragsmatige competenties.

Wat blijft er over en wat komt erbij?
Ik vermoed (niet uitputtend):

  • Ontwerp en voortdurende verbetering van het algoritme (zie eerdere afleveringen in deze serie).
  • Discrepanties signaleren tussen bronnen die opgenomen zijn in het algoritme; deze discrepanties adviseer ik apart te rapporteren (als observatie, zonder psychologiseringen). De overweging hiervoor is meervoudig en wordt in de laatste bijdrage van deze serie behandeld.
  • Bron Veelal zal de psycholoog ook zelf als bron blijven fungeren, bijvoorbeeld door het voeren van een competentiegericht/gedragsgericht gesprek.
  • Bewaken transparantie van algoritme Het moet volstrekt inzichtelijk blijven hoe een algoritme precies in elkaar steekt en de psycholoog moet elke vraag daarover kunnen beantwoorden.
  • Toelichting/vervolggesprek Toelichting op de totstandkoming van de scores op competenties en een eventueel geschiktheidsadvies.
  • Procesbegeleiding bij ‘chocola maken’ van het rapport Wat betekenen de uitkomsten voor de kandidaat? Welke conclusies trekt de cliënt zelf uit het rapport? Dit onderdeel van het werk van psychologen neemt aan belang toe. Ik adviseer hier meer tijd aan te besteden dan nu gebruikelijk. Dat geldt met name ook voor het volgende afzonderlijke punt.
  • Vervolg Vaak wordt het rapport gezien als het product van de psycholoog. Een verschuiving in deze opvatting is al langer gewenst. Het is te beperkt om het rapport als de belangrijkste bijdrage van de psycholoog te beschouwen. De voorkeur verdient een houding waarbij het rapport als opstap en hulpmiddel naar concrete wenselijke effecten gezien wordt. Welke acties zijn geïndiceerd gegeven de vraagstelling? Wat zijn de meest optimale handelingsopties? Kortom: het verhogen van de kwaliteit van keuzes die cliënt dan wel opdrachtgever maken op basis van de rapportage. En bovenal: het motiveren tot en faciliteren van actie.

Tot slot
De bijdrage van de psycholoog zal alles overziend een verschuiving te zien geven van beoordelaar en rapporteur naar (proces)begeleiding. Ik maak hierbij uit oogpunt van overzichtelijkheid geen onderscheid naar type vraagstelling. In de volgende en laatste bijdrage wil ik ingaan op de nieuwe vaardigheden die toepassing van algoritmes vraagt van de psycholoog.

Literatuur
Bruns, E. (2016, 18 februari). Zal een robot ooit in staat zijn ons te troosten? Bron: nrc.nl

PS Ik overweeg een workshop te organiseren voor psychologen over algoritmes en de consequenties. Mocht je geïnteresseerd zijn stuur dan een mailtje naar info@schoolvoorpsychologie.nl

Eerder verschenen

beeldmerk_registerpsycholoog

Godfried Westen, Registerpsycholoog NIP/ Arbeid & Organisatie en eigenaar van adviesbureau School voor psychologie.

Reageren? Mail naar A&O-items.