algemeen
nip
       

NIEUWSBRIEF ARBEIDS- & ORGANISATIEPSYCHOLOGIE
Jaargang 13 - nr. 1 - februari 2015


Saepe repetenda: oefening baart kunst

Peter Ambagtsheer
Wij, psychologen, hulpverleners, zorgers en burgers zijn aan de beurt. Ziektekostenverzekeraars hebben vastgesteld dat hulpverleners alleen goed kunnen worden in hun vak als ze bepaalde handelingen vaak verrichten. Een opmerkelijke samentrekking van kwaliteit en kwantiteit.

Vroeger waren er van die wat spottende 'credo's' zoals 'groot is mooi'. Evelyn Waugh beschrijft in zijn boek The Loved One cynisch dat op het bord naast de toegangspoort van een Amerikaanse begraafplaats, de inferieure afmetingen van de originele Engelse poort stonden vermeld. Kwantiteit was kennelijk belangrijker dan oorspronkelijkheid. Toen ik het las vond ik het grappig. Ik stond er niet bij stil dat cynisme stoelt op het hoge realiteitsgehalte. Er zijn veel mensen die daadwerkelijk 'groot = mooi' vinden.

Een soortgelijk gevoel van cynisme moet professionals bekruipen als ze horen dat ze alleen nog goed worden bevonden in dingen die ze vaak doen. Weliswaar baart oefening kunst, maar dat betekent nog niet dat het onmogelijk is iets goed te doen zonder het voortdurend te herhalen. Als je nou heel vaak fouten maakt, dan word je dus goed in fouten maken. En dan krijg je vanzelf werk, namelijk rommel op te ruimen. Teveel herhaling werkt afstompend met afname van de kwaliteit tot gevolg. Er zijn mensen die geen flauw benul hebben van wat ze doen, maar die het gewoon vaak herhalen en zichzelf daarom deskundig noemen.
Volgens mij zit er bovendien een zwakte in het systeem, een perverse prikkel. Immers: je doet dan toch gewoon vaak die handelingen die kostbaar zijn en de rest verwijs je door. Kassa!

Toch valt er wel wat voor te zeggen, geregeld te oefenen. Wie goede cijfers op school wil halen, gaat goed oefenen. Of het nu gaat om de opslag van een volleybalspeler, doelschoppen van de voetballer, het vervangen van een distributieriem in de auto: naarmate je het vaker doet, word je in de uitvoering expert. Als je auto vaak genoeg stuk is en je een beetje nieuwsgierig bent aangelegd, word je vanzelf automonteur. Zelf ben ik redelijk los op computers, niet omdat het een hobby is maar omdat ik graag wil kunnen werken. Wat mij dan verbaast is dat ik meestal eerder zelf oplossingen vind dan willekeurig welke helpdesk, ondanks dat laatstgenoemde(n) toch heel wat meer service calls krijgen dan ik. Onderzoek wijst uit dat intelligentie ook een rol speelt en dat schrijf ik niet om mijzelf een schouderklopje te geven.

Het lastige is dat als we het 'vaak herhalen' als maat gaan nemen voor kwaliteit, en dit een maatschappelijk geaccepteerd verschijnsel wordt, we dat ook consequent moeten doen. Dat zou bijvoorbeeld betekenen dat we alleen mensen psycholoog of therapeut noemen die er op een erkende manier in geoefend zijn. Nou, zo consequent is de overheid nu ook weer niet. Hier is het credo 'oefening baart kunst' ineens heel ver te zoeken. Vreemd genoeg vergoeden dezelfde verzekeraars die zich zo druk maken om kwantiteit, ook behandelingen die op geen enkele manier aantoonbaar oefening, kunst, een evidence base of wat dan ook vereisen. Tja, het is moeilijk om consequent te zijn, vooral als je het vaak moet doen. En wie een grote mond heeft, krijgt eerder gelijk dan wie zijn huiswerk af heeft en bewijzen aanvoert.

In deze Zeitgeist zouden wij als psychologen dus ook bij assessments moeten selecteren op oefening en herhaling. Nu testen de bureaus veelal op cognitie, intelligentie en helaas ook op allerlei vaagheden die om commerciële redenen daarvoor moeten doorgaan. Als oefening kunst baart, gaat het echter niet om cognitie of intelligentie. Zonder geheugen heeft oefening geen zin. Alleen wie een goed geheugen heeft kan goed zijn in zijn werk. Een dwaze redenatie, maar we moeten consequent zijn, hebben we net vastgesteld.

Het wordt dus tijd het roer om te gooien. We gaan eens kijken hoe goed het geheugen is. De autoriteiten zouden moeten eisen dat de directies van verzekeraars en alle gezagsdragers over een goed geheugen beschikken. Ik denk dan niet alleen aan wat cijferreeksen en woordverzamelingen om te onthouden, maar vooral ook aan toetsing van kennis van alle volkomen misgelopen besluiten van bestuurders (Betuwelijn, Deltawerken, HSL, Rijks ICT, noem maar op). Binnen de kortste keren willen mensen weer getraind worden in geheugen (of is dat inmiddels een tautologie?). Voor de zekerheid schrijf ik voor, deze training vaak te herhalen.

Peter Ambagtsheer, Registerpsycholoog NIP/ Arbeid & Organisatie, heeft een A&O-adviespraktijk Mentaspex te Apeldoorn.

Reageren? Mail naar A&O-items.