algemeen
nip
       

NIEUWSBRIEF ARBEIDS- & ORGANISATIEPSYCHOLOGIE
Jaargang 13 - nr. 1 - februari 2015


Heb lef, volg je hart

Sandra Rethmeier
Na jarenlang wikken en wegen hak je de knoop door. Je hangt je baan als directeur-bestuurder aan de wilgen en gaat de laatste jaren tot je pensioen weer als fulltime professional aan de slag. Geheel uit eigen wil, binnen dezelfde organisatie en afdeling. Een nieuwe start. Zou dat van een leien dakje gaan?

De case. Een directeur-bestuurder van een grote overheidsorganisatie met 300 fte hoog gekwalificeerde specialisten besluit na 17 jaar excellent functioneren het directeurschap vaarwel te zeggen. Hij kiest ervoor om als professional verder te gaan. Hij blijft als senior stafspecialist verbonden aan de organisatie en is ook verantwoordelijk voor een aantal grote innovatieve projecten. Hij wordt opgevolgd door één van zijn voormalige stafspecialisten, die ook veel draagvlak heeft. So far, so good.

Natuurlijk heeft hij er heel goed over nagedacht. Het schipperen tussen moeten en willen, tussen besturen en professie, tussen bergen papier en innovatief denken hebben hem al veel eerder aan het twijfelen gebracht. Een lange vakantie wakkerde het vuurtje aan. Zijn vrouw begrijpt zijn dilemma ook wel. Met een consultant de ins en outs bekeken en alle consequenties doorgesproken. Daarbij niet gehinderd door enige schroom om naar zichzelf te kijken. Hoe belangrijk is het gevoel van status geworden in je leven? Het aanzien binnen en buiten de organisatie, het gevoel van macht en invloed, en de vrije regelruimte? Wat gooi je weg, wat krijg je ervoor terug?

Hij koos voor de weg van zijn hart, voor de verbinding met zijn professie. Hij nam voor lief wat anderen zouden denken en verbrak de bestuurlijke ketenen. Dat ging niet zonder slag of stoot. Het bestuur ging eerst niet akkoord. Je laat je beste mensen niet zomaar aan de kant stappen. Maar gaandeweg werd duidelijk dat de beslissing van de man onomkeerbaar was. Het bestuur gaf haar fiat. De beste stafspecialist (tevens maatje van de baas) werd klaar gestoomd om het stokje over te nemen. En na een zorgvuldige overgangsperiode was het op 1 januari zover.

Opluchting, blijdschap en ook wel onzekerheid bij de oude baas en bij zijn opvolger. Gefronste wenkbrauwen, gepast cynisme maar ook een flinke dosis optimisme op de werkvloer. Hoe zou dat verder gaan?

Wij A&O-psychologen kunnen natuurlijk gemakkelijk voorspellen welke drempels er voor dit duo te slechten zijn. Ik richt de focus op de vroegere baas. Rationeel kan hij het statusverlies vast wel aan. Er komt veel vakinhoudelijke vreugde en bezieling voor terug. Papieren ballast verdwijnt als sneeuw voor de zon en er is ruimte voor ontwikkeling en groei. Gevoelsmatig lijkt het me een andere zaak. In aanzien blijft hij het respect houden van weleer. Maar is intussen wel collega geworden, één van de groep die zijn plaats moet zien te vinden en behouden. Ondergeschikte geworden en in die zin ook potentieel doelwit van kritiek. Op wat langere termijn krijgt hij te maken met groepsdruk. Met ongeschreven regels, waarden en normen van ‘de club’. Hij kan niet meer vanuit formele of legale macht opereren. De alternatieven liggen op het vlak van persoonlijke of informele macht. Het wordt kiezen tussen conformeren, afsluiten, meeroddelen of de ‘coupe’ leiden. Geen aantrekkelijke opties voor een non-conformist, een leider die authenticiteit en integer handelen hoog in het vaandel draagt.

En in het algemeen zie je je eigen opvolger natuurlijk altijd in een ander daglicht. Ongewild en onbewust ga je toch vergelijken. Wat doet hij, wat deed ik. Je ziet alle valkuilen en je ziet hem erin donderen. Je ziet hem nieuwe paden inslaan waarvan jij al weet waar die toe leiden. Maar je ziet ook de sterke kwaliteiten die je zelf niet hebt. Je ziet hem dingen bereiken die jou nooit zijn gelukt. Je weet dat er meerdere wegen zijn die naar Rome leiden, maar diep in je hart ben je ervan overtuigd dat er maar één echt de beste is! En dat is natuurlijk de jouwe ….

Ik ken weinig leidinggevenden die de keuze om weer een staffunctie aan te nemen serieus benaderen. Zodra alle mogelijke valkuilen en risicofactoren in kaart zijn gebracht, trekken de meeste hun keutel weer in. Het vraagt een heleboel moed om naar jezelf te kijken. Om te beseffen wat je ziet, voelt, denkt en zou willen. Om afstand te nemen van wat ooit moest of geweldig leek. En om van daaruit opnieuw tot keuzes te komen die dicht bij jezelf staan. Het vergt een open mind om het avontuur aan te gaan dat bij jou zelf hoort.

Ik wens iedereen dit jaar heel veel bezieling en inspiratie. Lef om te reflecteren en te kiezen vanuit je hart.

Sandra Rethmeier, A&O-psycholoog en eigenaar van Spiral Consult.

Reageren? Mail naar A&O-items.